728x90 AdSpace

Hot
Menu
Zon-ol na Donate

Latest News

TEDIM KAM KI ZAK NA LAI. JANUEJI KHA 1920. (The Chin Hills News)

TEDIM KAM KI ZAK NA LAI
JANUEJI KHA 1920
The Chin Hills News
Bu I                                                                                                                 Shil Shim Na. 4
KAM KI ZA NA

            Ning kum Kawl gam shunga mihing 4000 dek tak tui shung a’ki phum hi. Tui ki the te bang za a’awm hiam a’ki the ke hi.

            Khalkha gam Thang Thang uk shunga ni dang lai a piang shia 3000 a’nga hi. Tu kum a’hi le 2900 bek a’nga hi. Tua hi ciang in 300 val a’kiam jo hi. Khalkha gam shunga mi tampi a’shi a mi tampi Kawl a a’la u hi.


            Mang Kang pul na na in Kham Tung a’shuak kik hi. Tedim uk shunga mi tam a’shi u hi. A hi hang in ning kun sang in tu kum mi a’kiam jo hi. Khalkha gam shunga mi tampi a’shi a mi tampi Kawl a tawm zaw a tawm zaw a’shi u hi. Ning kum in Vangte khua a na na in a’tung ke hi. Tu kum a puk tat a’tung a mi sawm kua a’shi u hi. A nung ciang in mang kang pul na na a’tung kik a mihing sawm kua a’shi u hi. Tua hi ciang-in khua khat a mihing za ni dek tak a’shi u hi.

            Zanueji Kha pen a ki pan a’tawn-tung Amelikan khua shunga ju bawl na le ju juak na a’ki kham sat ding hi. Amelikan khua ju bawl nawn lo ding a’ki kham ma sa bel a’hi hi.

            Kawl gam Pawlik mang pi pa in: Ju in maw na khial na a’tam bel a’paing sak hi,’ a’ci hi. Uk ni shunga ning kum hu a’kham a’hi ciang-in mang te kianga khial na a’tawm zaw hi.

            Disemba Kha ina Mang Pi Pa taw, Khalkha Mang Pa taw, Khalkha Gal Kap Mang Pa taw,  gal kap 150 taw kuli 1000 taw Lotaw khua a’pai u hi. Tua khu a gal kap khua khat a’sat ding u hi. Tu kum mang te le gal kap te ina Lotaw khua a’awm zaw hi.

            Novemba kha Bulgalia gam mi te in ki lem n alai a’at hi. Amau te in dangka a’tampi le bawng le sa kawl tampi a’lo ding hi. Amau a’lung dam ke u hi. Lio na thu a’haksa hi, a’ci u hi.

            Shia Po Ku a’ji in a’sawt ve pi a’ci na hi. Ama a’dam jo ke le Kham Tung a ka’awm jo lo, ci in Shia a’gen hi. Khuasak thu hil pa Pau Shuin zong kha nga bang gil san na na a’ve hi.

            Tu kum Khalkha mi khat in khua tampi a’pai a kham pen pa ka’hi, ci in mi khempeu a’them hi. Piang shia a’ngen a thu a;khen a shum a’lio sak hi. Shum a’tampi a’mu khit ciang in mang pa-hong man a tu in tawng in shunga a’awm hi.

KUAL JIN NA KHAT.
            Autoba kha kema le Tuidil thu hil pa, Lai Bawng, in Zahau lam le Hual Ngo lam a Pashian thu hil ding in kual ka’jin u hi. Za Shial khua ni pi ni ka’tam u lai tak un Tawpidaw sawm le giat tui shunga ka’phum hi. Tu in Za Shial khua shunga Tawpido in sawm ni le in thum pha a’awm hi. Za Shial khua pan-in sak lam Tuidil khua dawng in khua khempeu ka’giak a Pashian thu ka’hil u hi. Zahau te in Pashian thu a za nuam u hi. Hual Ngo te a’hi le Pashian thu a’de nawn kei u hi. Tibual khua shunga ta-ga tang val ni Tawpido a’shuak a’hi ciang-in khua shunga a’awm the ke u hi. Khat in Lal Bawng kiang alai a’shin hi, khat in Khalkha khua sang in shunga lai a’shin hi. Tui Bual khua pama Vang Val khua Tawpido in khat a’awm hi. In kuan pui te tui shung ka’phum hi.

            Ni pi ni ka’tam lai tak in tang ral thum tui shunga ka’phum hi. Tuidil khua shunga Tawpido in thum pha a’awm hi.  Tuidil khua pan-in ka’ cia u hi. Zan khata Khua Thial hau sa pa in shunga ka’ giak hi. Tua khua sunga Tawpido in khat a’awm hi. Tua Tawpido a lung kip ma ma hi. Phunte khua a Tawpido nau-pang khat bek a’awm hang-in ama a’lung kip hi. Kum ni val Pashian thu a’up man-ina tui shunga ka’phum hi. Tua khua shunga nu khat tawpido a’shuak nuam hang-in ama pa-sal in: Tui shung na’ki phum le kong sak lum ding hi, a’ci man-ina a’ji a’shuak ngam ke. Ka’cia lam ina khua tampi ka’vak a Pashian thu ka’hil u hi.

                                                                                                                           SANG MANG PA
________________________

Mate Lai Shiang Tho a lian 25 a’neu 31 pan in a’be dawng hi lai shunga thu tawm kong at ding hi. Mihing a’piang masa Adan le Evua a’hi. Tua mihing ni in le-tung mihing khempeu nu le pa hi. Tua Adan le Evua tunga Topa Pashian in thu kham na khat a’kawi hi. A hi hang in tua mihing te’n tang jo lo hi. Pashian thu bang a’tang jo lo u ciang-in Pashian he a mihing te ci na the na, shi the na thu a’pa hi. Tua hi a tu-in le-tunga mihing hi ta le gan-hing hi ta le shi the mang the hi. Le-tunga mihing nawp sak nang bang-ma awm lo a’hi ciang-in Pashian in hong he-pi a a’tapa le tunga hong pai sak a ci na a phak te dam sak a mi shi sa na-ngawn tho kik sak hi. Tua ciang in Topa Jesu in a’nung jui te kianga: Van mawng dawng in pai un la ka’thu ka’la na’hil in, a’ci bang-in Amelikan gam pan-in thu hil mang te hong pai a khang lam a Pashian thu a’za masa Kajian shia te taw e Kham Tung mihing te hong hil hi. A hi hang in a’tak sang lo a’jui nuam lo tampi awm lai hi. A jui nai lo te in lahi thu lung-ngai hen. A jui sa te in thu-ciam the un.

Mate Lai Shiang Tho a lian 25 a’neu 33 shunga Topa Jesu hong pai kik ciang ina thu jui te la a’thu jui lo te tu le kel bang a’khen ding a a’thu juite jiat lam a’kawi ding a a’jui lo te a’ve lam a’kawi ding hi. A jiat lam a awm te kianga Topa Jesu in: Le le van piang ma note a-ding a’ki bawl gam lua ta un, a’ci ding hi. Hi thu in lung-ngai le hang e le-tung mihing te lak a Pashian thu a’jui te in a’shi ciang-in a’khai in van-tung nawp na a’nga ding ki lang hi.

Mihing te in shi khit ciang-in kha in bang ma the lo ding hi ci lung ngai hi, u te nai te aw, Vai mim ki tu te na’ngai shun in. Vai mim a’ki tu ciang in kung hong ne hi a tang hong ne hi. A gawl ciang in a’kung muat gawp a a’tang bek na’ki mang hi. A tang in kum tul then a’ki kawi hang a’shi the lo mang the lo hi. Tua bang ma in mihing te kha a’piang ding hi. Nawp na a’nga te a’be the nawn lo ding a da na a’nga t’en la khel the nawn lo ding a’hi ciang in da na a’nga te kha shia huai ma ma ding hi.

Mate a lian 25 a neu 41 shunga Jesu in: Ki ciam na a’thuak ding te aw, dawi le a’na sem te a-ding a’ki bawl mit nge lo me shunga pai un, a’ci ding hi. Gim na nga ding a’ki ci in me shunga  a’khak tum ding hi. Tua ciang-ina gam-ta na a’khel nawp hang-in a’khel the ke ding hi. Gim na thuak tawn-tung ding hi. Kha Shiang Tho a’it te in hau na min-thaung na sang-in le-tunga zawng na, gim na, bawl shia na thuak le pha zaw hi. Bang hang hiam na’ci u le le-tung a’shum van-tung ki pai pi the lo hi. Nu shung pana gunk tang a’ki shua ma bang-in kha in a guak tang in van-tunga a’cia ding hi. Tua a’hi ciang in le-tung na’ngai-shut na in Pashian thu up na pai khia ding hi lo hi. Le-tunga na a’neu bel a’kipan a’gawl bel dawng-in mang thang ding a mihing te pum na ngawn muat gawp ding hi. Bang hang hiam na’ci u le le-tunga na khempeu in le lak a’piang hi. Mihing pum na ngawn le a’hi ciang-in le a’piang kip ding hi. A hi hang in mihing shunga a’mang thang the lo Pashian hong guan sa kha a’awm hi. Mihing a’shi ma in a’shunga kha a’awm man-in na khempeu a’mu the hi, na khempeu a’lung-ngai the hi. Kema in hi lai a’shim khempeu ka’lung shim shunga kong mu the hi. Tua in Kha ka’shunga a awm a’hong mu the ke hi. Note khempeu zong tua bang ma na’hi ding u hi. Kha a’pai khia khit ciang-in mi in khua mu thei nawn lo hi. Hi lung shim in bangma lung-ngai the lo hi. A luang me shung a’ki khul zong-in sa sa lo ding hi. Tua hi ciang kha i ci in a’mawk na hi lo. Mihing lian bel a’hi ciang in kha Shiang Tho nawp sak na-ding mi kim in zong ciat le a’pha ding hi. Topa Jesu’n hong kum kik ciang a a’ve lam a i awm lo na-ding in Pashian thu ha-kat ciat ni.
                                                                                                                        TUN EN.
_____________________

CI DAM NA DING LAMPI THU.
Kha lui pan-in be lap na a’hi.
A be sa kum 80 lai-tak in Angalik za to pa khat in bawng pi nawi tunga tum na tuam khat a’me ma nai taw shum puk za shun le shum puk na a’piang jo lo na-ding a’kham jo hi. A ve hang in a’na pha lo a’mu hi. Tu lai-tak-ina gam dang taw ete in i ngai-shun leng Angalik gam shum-puk a’shi mihing tawm a’awm ciang-in mihing khempeu in ha-kat in hi leng khat bek shi na thu a’awm ke hi. Angalik gam bang i gam-ta in i jui jo leng amau gam ta a’pha zaw leng kham Tung gam zong sem leng uk shunga mihing te ci dam na-ding thu a’khang to na-ding a’awm hi.

Mi in a’khang the mihing khempeu a’the hang-in bang-hanga ama tha a’tawm hiam a bang hang a’ci na hiam, ci a mi tampi-a’the ke u hi. Bang hanga i tha a’dim jo hiam, bang hang i ci dam na-ding i hi jo ding hiam, ci in hi lai shunga i lak ding a’hi ciang-in ki ngai-shun in ciam-te in. Hi lai shunga kong hil bang vek-pi in ha-kat tek un. Sawt ve nung ta na ci dam na ding i de na thu khat tek gel in na’la ding hi.

SHIL SHIM NA I
Hui Shiang Tho Thu.
Ete in an ne lo tui dawn lo in mi tampi i thuak hang-in hui dik a kha ke leng tha khat thu i shi ding hi. Mihing khempeu in a’nu shung pan a’shuak phet in a’de na pen ina hui nak a’dik na-ding a’hi hi. A nu-nung ciang-in hui pai khia sak na-ding a’hi hi. Hing khempeu ina a’shuak ni a’ki pan a’shi dawng in a’i-mu zong in a’khang lo zong in a’nak tawn-tung hi. Tua hi ciang in i hing the na-ding ina i de pen ina hui a’hi hi. Hui ina ete mit tang in i mu jo ke u hi. Hui a’nung lo ciang-in hui i mun jo ke hi. A nung ciang hui i the hi. Tua hui in bang ci a’hi zong in ema pumpi hong mut khak ciang-in i the hi. Khat ve ve hui in nak pi i nung a shing kung te a’jung dawng in a’mut pai the hi.

Tui pi nuai tui in a’tuam ma bang-in le-tung pumpi zong tui lian pi taw et te ding a’ki lawm hui lian pi in a’tuam hi. Tua ciang in nga sa te in tui shunga a’awm bang-ma-in tua hui te nuai a mihing khempeu a’awm u hi. A tung lam hui a’tawm ta te tek a’awm hi. Hui ina a’tawm bel in tai za a’sang hi.

Niang tui hai khat hawp leng nam li hong gawm hi. Tua nam li te ina tui, niang, ci khum, bawng nawi a’ki hel a ki dawn hi. Hui ina hing the na hi ci in khang lui te a’up hang-in a’lian hing the na nam li in a’lam dang ma a’ki hel hui ci in tu lai lung pil te in a’the u hi.

Ete kim kawt a a’awm nam thum te ina shuang le shing kung bang a’sak tui le bawng nawi bang a a’tui hui bang a’hing the na a’khu a’hi hi. Hui piang the na hing the na khu te in a khen khia the a-i tawi khai the hi. A dang hing the na hui te in mang kang te pau in awzajen a’chi ni. Hui paing the na hing the na bel a a’hing the khempeu a’nung ta hi. Awzawjen a’awm ke le me vak a’vak jo ke hi. A hi hangin hui khempeu in awzawjen guak a’hi le a’hing khempeu in a’sawt lo a’shi bai ding hi. Bang hang hiam i ci le tua hing the na in naitawjen a’ki ci hing the na nam khat taw a’ki hel hi. Naitawjen a’ki ci hing the na in awzawjen taw a’ki bang ke hi. Tampi a’ki lam dang na tu ina a’hing the te a’nung ta nading in a’hi jo kei hi. Tua hing the na pawl te shunga me a’ki vak sa khat kawi leng tha khat a’mit ding hi. Mihing khempeu dik ding a’hi zong-in me kuang jo na-ding a’hi zong-in tua hing the na nam ni in a’ki gawm hi. Mihing khat tunga khut pi le khut me li bang-in tua khut bang ciam-te leng hui shunga awzawjen nam khat naitawjen nam li a’awm ci in ciam-te nawp ding hi. Hui khempeu in hi nam ni a’piang a’hi hang-ina’dang hing the na nam ni zong tua hui lak a’awm hi. Tua nam ni te in tawm cik a’awm hang-in na a’tampi, in a’ki mang hi.

                                                                                    BE LAP A’AWM LAI DING HI.

*************************************************

(Zomi eLibrary / Laibusaal in Zomi khempeuh in Zolai hanciamna te thei in, Lai i Thupitna, i tel semsem na-ding deihna tawh, hanciam in aki tei/type kik ahi hi.)

Zomi e-Library pan ngetna

Sum leh paai tawh nasepkhopna ding olno tak in HIH-LAI-MUN-PA'N kipiathei hi.

Hih atung a article hoihnasak na, hoihnasaklohna a hizong in na muhna te anuai a comment ah hehpihna tawh honggelhsak ve lawm. I LAIBUSAAL in article tuamtuam leh panpihna a tuamtuam te nangtungpan' hong lamenden hi.I nasepkhopna te HIH-LAI-MUN-PA'N ki-enthei hi.

  • Blogger Comments
  • Facebook Comments

0 comments:

Post a Comment

Item Reviewed: TEDIM KAM KI ZAK NA LAI. JANUEJI KHA 1920. (The Chin Hills News) Description: Rating: 5 Reviewed By: Cinpu Zomi
Scroll to Top