728x90 AdSpace

Hot
Menu
Zon-ol na Donate

Latest News

TEDIM KAM KI ZA NA LAI. PIBUAJI KHA 1920 The Chin Hills News. Bu 1. Shil Shim Na 5.

TEDIM KAM KI ZA NA LAI
PIBUAJI KHA 1920
The Chin Hills News.
Bu 1.                                                               Shil Shim Na 5.

THU KI ZA NA
            Kum 1911 kum a Kham Tung mihing te a’ki shin hi. Mi khempeu in 119000 pha a’awm u hi. Khal Kha uk shunga mi 45000 pha a’awm hi. Phalam uk shunga mi 44000 a’ki shin hi. Tedim uk shunga mihing 30000 bek pha u hi. Kum 1921 kum a mihing te a’ki shin kik ding hi. Kum thum shunga ci na na tampi a’awm a’hi ciang in Kham Tung mihing te a’tam zaw in ki um ke hi.


            Lo Taw khua a gal kap te khua thak a’ki sa hi. Kuli te in lam a’bawl lai tak in gal te in thum a’kap lum hi.

            Apganistan khua lam a gal do na a’be dek tak hi. Gal te shung pan a’tam bel in a’ki lem kik jo hi. Tu lai tak in Kacin mi kim khat te in Soza a’shuam nuam hi. Ahi hang in amaute meng meng in a’lel ding u hi.

            Tu Kum a’ki pan Mi Vawm te gam a mi te a-ding a’pha ding hi. Bang ding hiam i ci le ni dang lai ina mi vawm te in soza vai hawm na shunga thu tam a’ne ke hi. Tu nung ciang in thu a’ne zaw ding hi. Kawl Khua a ta bang in a’ piang ke ding hi.

            Ju a’kham khua te in kum shim in a’tam semsem hi. Amelikan Khua shunga a’ki kham jo hi. Phinland khua a’ki kham lai tak. Nawvue gam aju kang a’ki kham jo hi. Tu kum a Pianshi gam, Skawtland gam, Meksiko gam mihing te in ju tang na a’vai hawm ding u hi.

            Kum 1919 kum a Kham Tung mi te za le sawm le li tui shung a’ki phum u hi. Kum dang khat i shim ke le tua 114 in kum khat shung a tam bel a’ki phum a’hi hi.

            Pai Zawl khua a Dawipido in khat bek a’awm hi. Pasal in kual a’jin lai tak in a’ji a’u in tua ji a’pa in a’cia sak hi. A pasal in a’pai kik na ding in a’kham hi. Tua hi ciang in pasal le a’ji in kawl a zan lai tak a’tai u hi. Tu in kawl a a’awm a a’ki teng u hi.

            Hawng Nai Tawpido te in sang in thak a’lam khin hi. A lui sa sang in a’lian zaw hi.

           Insin khua Lai Shiang Tho a’shin Le Lian in a’sawt ve pi a’ci na hi. A dam the hiam a’dam the ke hiam tu in a’ki the nai ke.

KHAL KHA KHUA MAWL NA THU.
1919 kum Disemba Kha 15 ni in khal Kha Khua a sang nau pang te, shia te, mang na sem te mawl na nam tampi a’ki dem u hi. Tua ni in Amelikan kum pi dial le Engalik kum pi dial nam ni a’ki khai khawm hi. Tua mawl na te ina a’nuai a kong lak bang a’hi hi.
1. Tang val te pawl khat a mihing nga a’hi, pawl khat nga lai ki dem u hi.
2. Le lam kan a’ki dem u hi.
3. Kan te guk a’ki guak tai taw kan taw thuak in a’ki dem u hi.
4. Tai mawk tak tak ki dem na zong hi.
5. Tang val te in shuang tum lawt a’ki dem u hi.
6. Tang val te in nau pang khat tek a’pua u a’mit shi sa u in tai a’ki dem u hi.
7. Shia te, na sem te le tang val te kam a’sang kan jo ding a’ki dem u hi.
8. Nau pang no cik te in shuang tang sagi a’mai a a’kawi u a a’tawm man lang jo ding a’ki dem u hi.
9. Nau pang no cik te lang khat a guk, lang khat a guk a’ki gual u a a’kal nuai u a tuk peng piak a’man lang a’ki dem u hi.
10. Sang nau pang nu me no te in tai khawm in phim bil vang shunga khau khum a’ki dem u hi.
11. Tua ciang in shik keu shunga shi mai pum khat tek kawi in tai a’ki dem u hi.

Tua a’ki mawl khit ciang u ina Sang Mang Nu in a’jo mi te lung dam na dangka a’hi zong in hamu a’hi zong in mat a’hi zong in mu a’hi zong in khat le khat a’hawm sak hi.

Tua ni tak nai guk in gal kap te in Khal Kha Khua Khung mual vawm zang taka me phual khul u a a’kuang pha ma ma hi.

A tunga thu te in gal jo nang a lung dam ki bawl na a’hi hi.
Dam Shuan
__________________

TOPA JESU HONG PAI KIK NA THU.
Kum tul ni pha dek tak jo hi. Juda gam shung Betlen khua a Pashian Tapa Jeshu hong shuak hi. Ama in le tung a kum sawm thum a’awm a Juda gam, Galile gam, Shamaji gam kawi vak a a’Pa Pashian thu hil, ci na lu na a’dam sak, mi shi te zong a’tho sak kik hi.

A nung ciang in Jejusalen khua shunga a’awm u pa hau sa te in Topa Jeshu a’he na a’ne a gal bang in a’bawl a Topa Jeshu a’mat khit ciang in shing lam te tunga a’that hi. Ama a’shi khit ciang Ajimate khua mi Zawta in a’luang a’la a shuang han kuang shunga a a’vui hi.

Ama a’shi ma a’gen khawl bang ma in ni thum zawk ciang in a’tho kik a a’nung jui te taw ni sawm li a’awm hi. A nung ciang in a’nung jui te le Tawpidaw khempeu Betani khua a’pai pi a thu pha a’pia khit ciang in ama van tung a a’pai to hi. A hi hang in tu zawk ciang le tunga khat ve hong pai kik ding hi.
1. Topa Jeshu hong pai kik ding thu. 
Nomau awm na bawl ding ina ka’cia hi. Noma awm na ka bawl khit ciang in ka’hong pai kik ding a kema ka’awm na a noma na awm ding ina ka’hong la ding hi. Taga bang in noma ka’nu shia ke ding hi, noma kianga ka’hong pai lai ding hi.

Hi thu teng in Topa Jeshu in a’nung jui te kianga a’vai khak hi. Topa Jesu van tung a a’pai to lai tak a a’nung jui te a’et lai tak in puan pak shil te ni a’mate kianga a’hong pai a: Galile mihng te aw, bang ding in van tunga na’et u hiam. Na Topa Jeshu nomau kainga a’ki la to a, van tung a a’cia to nomau na’mu u bang man in khat ve le tung a hong pai kik lai ding hi, ci in hi thu in van tung mihing te a’gen u hi.

2. Bang hun ciang in a’hong pai ding hiam. 
Topa Jeshu a’hong pai kik ding ina a’hun kua ma a’the ke ding hi. Topa Jeshu in a’ci: Tua ni le tua hun in kua ma a’the ke ding hi. Van tung mihing te zong a’the ke ka’Pa Pashian khat bek a’the ding hi. Naw-e khang lai ni bang in mihing tapa a’hong pai ding ni taw a ki bang ding hi. Naw-e in tembaw shunga tui cing in mihing khempeui a’shu shia gawp ni mateng mihing te in an a’ne a mo ki pi a a’awm u hi. Tua bang ma in Lawta khang lai zong a’hi mihing te in an a’ne a shum le shum juak a lo pawi a in lam a’awm lai tak Lawta in Tawdong khua shunga a’pu shuak ni ciang in van tung a me le kat a’hong ju a mihing khempeu a’shu shia bang in mihing tapa a’hong pai ciang ai tua taw a’ki bang ding hi.

Tua hi ciang in Topa Jeshu a’hong pai kik ding a’ni a’hun in kua ma a’the ke ding hi. A hi hang in Topa Jeshu in: Ka hong pai ding a’hun a nai ciang in le tung a na lam dang hong piang ding hi. Mihing pawl khat le pawl khat, gam khat le gam khat, hong tho a hong ki do ding u hi. Hua lam mun khat, hi lam mun khat nak pi jing hong ki ling ding a kial hong tung ding a pul hong tung ding hi. Tua hun khempeu na mu ciang in mihing tapa in kawng beng kiang a’hong nai jo ina na’the ta un, a’ci hi. Tu in tua thu teng hong ki piang jo a’hi ciang in Topa Jeshu a’hong pai ding a’nai jo in a’ci huai hi.

3. Mi shi sa tho kik ding thu. 
Topa Jesu hong pai ni ciang in mi shi sa teng hong tho kik ding hi. Tua thu teng in mihing te a’up jo ke hi. Mi shi sa teng a’muat gawp jo hi a bang ci hong hing kik the ding hiam, a’ci u hi. Pashian in na khempeu a’hi the lo a’awm ke hi. Van le le a’bawl cil in bang ma a’awm le taw a’bawl a’hi ciang in khat ve mihing a’pum a’tak taw a’awm sa in, a’shi a a’muat gawp bang in Pashian in a’piang sak kik na ding a’hak sa ke ding hi. Pawlu in mi shi sa te a’tho kik na thu in: Lo lai a i pawi an ci taw a’ki bang hi, a’ci hi. Vai mim a’hi hang in tang a’hi hang in i pawi zawk ciang in a’tang a muat a a’kung hong po khit ciang in a’ga hong ga a i pawi sa a’tang bang in a tang hong awm kik hi. Tua taw a’ki bang in mi shi sa te a’muat hang in Topa Jeshu hong kum ni ciang in hong tho kik ding a i ki mu sa bang ma in ki mu kik ding hi.

4. Topa Jeshu hong pai ding ni ki ngak na ding thu. 
Topa Jeshu ina a’ci: Na Topa a’hong pai ding a’hun na the lo man ina hakat in la na ngak un. Bang ci i ngak ding hiam, lam pi a i pang ding maw, i mu lo in i awm ding maw. Tua bang a’hi lo hi. Tawpidaw a’shuak nai lo te in Topa Jeshu a’thu um in la a’thu kham teng pha tak pi a’jui na in Topa Jeshu hong pai ding a ngak na a’hi hi. Tawpidaw shuak sa te in Pashian thu kham teng a’masa sang in hakat a a’jui zaw na in Topa Jeshu hong pai ding a ngak na a’hi hi. Tua a’hi ciang in Topa Jeshu hong pai na-ding na ngak ta un.

5. Thu khen ding in a’hong pai hi. 
Topa Jesu hong pai ciang in vang lian min thang na to hkawm pi tung a’hong tu ding a mihing pawl khempou in a’mai a’hong ki khawm ding hi.Tua lai tak ina tu cing te tu le kel a’khen bang ma in ama in mihing pawl ni hong khen ding a a’jiat lam pawl khat a’ve lam pawl khat a’awm sak ding hi. Tua lai tak a’jiat lam a te kianga: Ka pa kianga thu pha nga te aw, hong pai in la van le le a’piang cil a nomau a-ding a’ki bawl sa in nuam na lua ta un, a’ci ding a a’ve lam a a’awm te kianga: Thu ki ciam a’thuak ding mi gi lo te aw, ka kiang a pai khia in la dawi mang pa le a’nung jui te thuak na me hkuang shunga na’pai ta un, a’ci ding hi.
Shia Po Ku
_____________________

CI DAM NA LAMPI THU.
Kha Lui pan in a’ki beh lap hi.
Me hawl the tek hi lo a’hi hiam. Tua in shing i ci ciang a’nga a’vawm a’hi hi. An le i ci in zong me hawl nam khat in a’hi hi. Me hawl shiangtho te in mang kang pan in, kabong, ki ci. Awzawjen le kabong ki hel ki gawm, kabongesit, a’ki ci dat khat a’piang hi. Tua dat pawl te ina hui laka ki mu a dat a’thum na a’hi hi. Hi dat in a’gik ma ma dat a’hi ciang in khat ve ve tui kang na le thuk shunga a’ki khawm in a’awm the hi. Khuai me vak vak in tua dat shung i kawi leng a’mit ding hi. Tua dat in mihing i dit leng sawt lo in a’shi the hi. A hi hang in hi dat te in shing kung te an lian pen a’hi hi. Tua dat a’awm ke le shing kung a’khang tho a’sang tho jo ke hi. Shing kung te in ni khat tawn tung hi dat pawl te a’kim kawt a hui a’dik hi. Hui shiangtho te a-ding a’tawm cik a’awm hi. Dangka 13 laka pai khat bek awm ma bang a’hi hi. Hi nam khat tawm na ina mihing khempeu  axci na ding a’hi lo hang in tua sang tam zaw le tha a’kiam ding i gawng ding hi.
Beh lap a’awm lai ding hi.

************************************************************************

(Zomi eLibrary / Laibusaal in Zomi khempeuh in Zolai hanciamna te thei in, Lai i Thupitna, i tel semsem na-ding deihna tawh, hanciam in aki tei/type kik ahi hi.)

Zomi e-Library pan ngetna

Sum leh paai tawh nasepkhopna ding olno tak in HIH-LAI-MUN-PA'N kipiathei hi.

Hih atung a article hoihnasak na, hoihnasaklohna a hizong in na muhna te anuai a comment ah hehpihna tawh honggelhsak ve lawm. I LAIBUSAAL in article tuamtuam leh panpihna a tuamtuam te nangtungpan' hong lamenden hi.I nasepkhopna te HIH-LAI-MUN-PA'N ki-enthei hi.

  • Blogger Comments
  • Facebook Comments

0 comments:

Post a Comment

Item Reviewed: TEDIM KAM KI ZA NA LAI. PIBUAJI KHA 1920 The Chin Hills News. Bu 1. Shil Shim Na 5. Description: Rating: 5 Reviewed By: Cinpu Zomi
Scroll to Top